Lief Nederland, eet toch lekker je chocoladebol


Sinds maart 2020 liggen er in de schappen van de geliefde HEMA alleen nog maar ‘chocoladebollen’, in plaats van de welbekende ‘moorkoppen’. Hoewel dit een vrij minieme verandering is, en de smaak van het gebakje uiteraard hetzelfde blijft, struikelen vele Nederlanders over aanpassingen als deze. Het wordt gezien als ‘onzin’ en ‘overdreven’, omdat er volgens hen geen associatie is met racisme. Maar waarom wordt hier toch zo heftig op gereageerd? 

Het lijkt erop dat de gemiddelde Nederlander steeds angstiger wordt hun ‘eigen cultuur’ te verliezen. Door onder andere immigratie krijgt men het idee dat de Nederlandse tradities langzamerhand verdwijnen, en dat men niet meer kan vasthouden aan ‘eigen normen en waarden’. De emoties met betrekking tot dit soort discussies lopen dan ook steeds hoger op, met Sinterklaas en Zwarte Piet als ultiem hoogtepunt.  

Het eens tolerante en progressieve Nederland lijkt toch niet zo ‘tolerant’ te zijn als dat het ooit was. Zo was Nederland het eerste land dat het homohuwelijk legaliseerde, maar worden mensen met andere seksuele geaardheden dan heteroseksualiteit nog steeds systematisch geïntimideerd en gediscrimineerd. Daarnaast is Nederland in het Global Gender Gap Report 2020 maar liefst 11 plekken gedaald naar plek 38 van de 153 deelnemende landen, en zijn de statistieken op het gebied van gendergelijkheid uitermate teleurstellend. 

“Als ‘moorkop’ niet meer door de beugel kan, mogen we ‘blanke vla’ dan nog wel zo noemen?” Op sociale media stromen reacties als deze binnen, en worden taalkundige aanpassingen als deze zelfs ‘hysterisch’ genoemd. Men heeft geen negatieve associaties bij het woord ‘moor’, en wordt het dus ook niet als racistisch gezien. Maar door foutieve vergelijkingen als deze, zal men nooit begrijpen wat racisme inhoudt, en bewustwording krijgen van de privileges van het ‘wit-zijn’.  

Wellicht moeten we af van de negatieve connotaties bij het woord ‘racisme’, en van het denken in ‘goed’ en ‘slecht’ als het gaat om een ‘racist’Racisme is namelijk een structureel verschijnsel ingebed in onze maatschappij, waardoor het onmogelijk is om volledig vrij te zijn van racistische gedachten. Dit maakt je geen slecht mens, maar is juist een menselijk respons op alle opgedrongen vooroordelen die je voor je kiezen krijgt. Huidige media dragen namelijk nog steeds bij aan het bestendigen van dit soort vooroordelen, waardoor het onhaalbaar is een onpartijdig waardeoordeel te vormen.  

Ook is het irreëel om het bestaan van racisme en ‘rassen’ te ontkennen, een idee dat vaak is onderbouwd met de beredenering dat ‘we allemaal hetzelfde zijn’. Toch heeft een zwarte Nederlander van Somalische afkomst een heel andere beleving bij de tot nu toe genoemde ‘moorkop’ dan een witte (van origine) Nederlander. De ervaringen van zwarte Nederlanders en witte Nederlanders zijn verreweg hetzelfde, en kunnen dan ook in geen enkel opzicht vergeleken worden. Witte Nederlanders zijn tenslotte geen gemarginaliseerde groepering, maar hebben juist talloze privileges zonder zich hier bewust van te zijn. 

Daarom wordt het eens tijd dat onderwerpen als deze onderdeel gaan uitmaken van educatie in Nederland. Bewustwording van ‘witprivilege’, ons slavernijverledenwat racisme daadwerkelijk betekent en welke stappen er ondernomen kunnen worden om dit tegen te gaan. Alleen bewustwording zal de uiteindelijke eerste stap zijn naar verandering.  

Uiteraard is begrijpelijk dat mensen bang zijn hun eigen cultuur te verliezen, want tradities zorgen nu eenmaal voor een gevoel van samenhorigheid en nostalgie. Maar hopelijk zijn er, naast alle angstige, ook Nederlanders die zwaar tillen aan andere typische Nederlandse waarden zoals ‘tolerantie’ en ‘progressie’. Het zou mooi zijn om deze wereldwijde perceptie van ons kleine Europese landje voort te zetten, en een voorbeeld te blijven voor anderen. Wellicht is de ‘chocoladebol’ daarom toch zo slecht nog niet.  

Bron afbeelding: Getty Images/iStockphoto.

Geen opmerkingen